Logo Universiteit Utrecht

Utrecht Data School

De Ethische Data Assistent (DEDA)

DEDA helpt data-analisten, projectmanagers en beleidsmakers om ethische problemen in dataprojecten, datamanagement en databeleid te herkennen.

DEDA is in nauwe samenwerking met data-analisten van de Gemeente Utrecht ontwikkeld en bestaat uit een toolkit die helpt bij het in kaart brengen van ethische kwesties bij dataprojecten, bij het documenteren van het beraadslagingsproces en bij de bevordering van de verantwoording aan de diverse stakeholders en het publiek.

DEDA bestaat uit een worksheet voor brainstormsessies, een interactieve vragenlijst en een handleiding. Alle tools zijn gepubliceerd door de Utrecht Data School van de Universiteit Utrecht.

Voor verdere informatie kunt u contact opnemen door te mailen naar info@dataschool.nl of het contactformulier in te vullen.

DEDA is

  • Een toolkit voor beraadslaging en documentatie
  • Ontwikkeld vanuit het veld (in samenwerking met beoefenaars)
  • Ontworpen voor gebruikers

DEDA

  • Bevordert verantwoordingsplicht
  • Onderwijst gebruikers
  • Communiceert problemen
  • Ondersteunt projectmanagement

DEDA.materialen

Het DEDA worksheet is een grote poster (A0). Het zorgt voor beraadslagende discussies voor interdisciplinaire teams, stakeholders en projectmanagers. Het adresseert de diverse fases van een project en de verschillende ethische kwesties die mogelijk ontstaan. Het worksheet is ontworpen om teams in staat te stellen om opmerkingen of post-its te plaatsen.

Download de DEDA.worksheet (A0, PDF)


Om het meeste uit DEDA te halen en om DEDA zo efficiënt mogelijk in uw organisatieprocessen te implementeren, raden we een workshop met één van onze data ethics consultants aan. Een DEDA workshop is voor groepen tot 25 personen en duurt 3 uur.

Voor meer informatie en prijzen kunt u mailen naar info@dataschool.nl of het contactformulier invullen.

Na de workshop zult u:

  • Weten wat de ethische problemen in uw dagelijkse datapraktijken zijn.
  • Weten hoe u praktische zaken constructief op kunt lossen met behulp van ethische theorie.
  • De maatschappelijke relevantie van data-ethiek begrijpen.
  • Begonnen zijn aan de voorbereiding op de General Data Protection Regulation van de EU, die op 2018 zal worden ingevoerd.

DEDA.manual

Gedurende de workshops wordt er gewerkt met de aanvullende handleiding die achtergrondinformatie en begeleiding biedt. De DEDA handleiding adresseert de verschillende fasen van een onderzoeksproject met een aantal vragen. De vragen betreffen ethische bezwaren en juridische aspecten.

In dit boekje worden een aantal cases uiteengezet waarin ethische problemen in dataprojecten worden uitgelicht om een gevoeligheid te ontwikkelen voor waarden die geschonden kunnen worden tijdens dataprojecten alsook om de ethische knelpunten in projecten met betrekking tot data, modellen en algoritmen te illustreren. De cases in dit boekje zijn op vier niveaus ingedeeld: ten eerste kan de datamanagement van dataprojecten niet op orde zijn, ten tweede kan er te weinig transparantie over het project zijn, ten derde kan er te makkelijk besluitvorming op basis van data worden gemaakt en ten vierde kan er sprake van belangenverstrengeling zijn in dataprojecten.

Download het DEDA.booklet

De DEDA app gaat eveneens in op de verschillende fases van een dataproject middels individuele vragen. Afhankelijk van de antwoorden van de gebruiker, reageert DEDA met nieuwe vragen, belicht bezwaren en wijst naar actiepunten. Daarnaast legt het ook wijze waarop gebruikers ethische kwesties benaderen vast. Het resulterende rapport kan worden gebruikt om de ethische naleving van een dataproject te onderzoeken en/of worden gearchiveerd ter documentatie, transparantie en verantwoording.

Open de DEDA.app

Disclaimer

Terwijl DEDA wordt gebruikt leren we om het te verbeteren. Deze verbeteringen zullen in toekomstige versies worden geïmplementeerd. Wanneer u DEDA gebruikt en op- of aanmerkingen heeft, aarzel dan niet om deze met ons te delen door te mailen naar info@dataschool.nl.

Noch de Universiteit Utrecht, noch de Utrecht Data School, noch de Gemeente Utrecht zijn aansprakelijk voor (mogelijke) schade in verband met, of voortkomend uit, het gebruik van materiaal of inhoud van De Ethische Data Assistent.

Bijdragen

De Ethische Data Assistent is ontwikkeld door de Utrecht Data School en de Universiteit Utrecht in opdracht van de Gemeente Utrecht.

Graphics DEDA.booklet: Sammy Hemerik.
Graphics DEDA.worksheet: Redmar Fransen.

© Utrecht Data School, Utrecht University 2017 DEDA – Versie 1.0 maart 2017

Dankwoord

Het ontwikkelen van De Ethische Data Assistent was niet mogelijk geweest zonder de steun, hulp en feedback van anderen. We willen onze dank betuigen aan Martin Jansen die het datagestuurde openbaar bestuur van de stad Utrecht begeleidt. Zonder zijn inzet voor verantwoordelijke data-omgang zou DEDA niet zijn ontwikkeld. De input van data-analisten en projectmanagers was bij de ontwikkeling van DEDA van essentieel belang. Wij willen Carolina Kaitjily, Floris Fonville, Geerte van Rije, Gregor van Raalte, Hans van Impelen, Linda Scheelbeek en Ling-Po Shih bedanken voor hun waardevolle feedback, hun informatieve bijdrage en hun bijdrage aan de focusgroepen. Het observeren en onderzoeken van daadwerkelijk datapraktijken van gemeentelijke data-analisten hebben DEDA geïnformeerd en gevormd.

Ook willen wij de studenten van het Applied Ethics programma van de Universiteit Utrecht bedanken; Aline Franzke, Luca van der Heide, Bas van der Kruk en Julius Bertasius. Daarnaast willen wij Gerwin van Schie, Iris Muis, Maranke Wieringa en Christl de Kloe bedanken voor de feedback en de editing van DEDA. Dank aan het hele team van de Utrecht Data School en dank aan de deelnemers van de ethiekworkshop bij de Etmaal 2017 Conferentie aan de Tilburg Universiteit en dank aan de studenten van de RMA cursus.